Τι είναι η ρήξη μηνίσκου;
Κάθε γόνατο έχει δύο μηνίσκους, τον έσω και τον έξω, οι οποίοι είναι σχήματος C ινοχόνδρινες δομές που βρίσκονται μεταξύ μηριαίου και κνήμης. Κατανέμουν το φορτίο στην άρθρωση, απορροφούν τους κραδασμούς και συμβάλλουν στη σταθερότητα και στη θρέψη της άρθρωσης.
Η ρήξη μηνίσκου είναι διαταραχή αυτής της κρίσιμης δομής, από τις πιο συχνές κακώσεις του γόνατος και σημαντική αιτία πόνου, μηχανικών συμπτωμάτων και εξέλιξης της οστεοαρθρίτιδας.
Ποια είναι τα αίτια;
Οι ρήξεις μηνίσκου τυπικά συμβαίνουν από:
- στροφικές κινήσεις με σταθεροποιημένο πέλμα (συχνά σε αθλήματα)
- βαθιά κάθισμα ή γονάτισμα υπό φορτίο
- απότομες αλλαγές κατεύθυνσης
- εκφύλιση του ιστού του μηνίσκου με την ηλικία
Σε νεότερους ασθενείς οι ρήξεις είναι συνήθως τραυματικές. Σε μεγαλύτερους ασθενείς συχνά συμβαίνουν σε προϋπάρχουσα εκφυλιστική αλλοίωση, ενίοτε με ελάχιστο τραυματισμό.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
- πόνος κατά μήκος της αρθρικής γραμμής, τυπικά έσω ή έξω
- οίδημα, που τυπικά εμφανίζεται εντός των πρώτων 24 ωρών
- χαρακτηριστικός κρότος, αίσθημα κολλήματος ή κλείδωμα του γόνατος
- δυσκολία πλήρους κάμψης ή έκτασης του γόνατος
- πόνος σε στροφικές κινήσεις, κάθισμα ή αλλαγή κατεύθυνσης
- αίσθημα παραίτησης σε ορισμένες περιπτώσεις
Τι τύποι ρήξεων υπάρχουν;
Οι ρήξεις ταξινομούνται κατά πρότυπο και θέση, στοιχεία που καθορίζουν αν είναι δυνατή η συρραφή:
- επιμήκεις και «λαβής κουβά» (bucket-handle) ρήξεις, συχνά συρράψιμες, ιδίως στην περιφερική, καλά αγγειούμενη ζώνη
- ακτινωτές ρήξεις, σημαντικά διαταράσσουν τη δομή, η συρραφή είναι τεχνικά απαιτητική αλλά όλο και περισσότερο εφικτή
- οριζόντιες και σύνθετες ρήξεις, συχνά εκφυλιστικές, συνήθως αντιμετωπίζονται με επιλεκτικό καθαρισμό
- ρήξεις της ρίζας του μηνίσκου, διαταράσσουν την πρόσφυση στην κνήμη, βιομηχανικά ισοδύναμες με ολική μηνισκεκτομή και όλο και περισσότερο αναγνωρίζονται ως συρράψιμες
Πώς γίνεται η διάγνωση;
- κλινική εξέταση με ειδικές δοκιμασίες (McMurray, Apley, ευαισθησία αρθρικής γραμμής)
- ακτινογραφίες, για εκτίμηση της άρθρωσης, αποκλεισμό συνοδών οστικών κακώσεων και αρθρίτιδας
- μαγνητική τομογραφία, η εξέταση εκλογής για τον τύπο, τη θέση και τις συνοδές κακώσεις
Η αναγνώριση του ακριβούς τύπου της ρήξης είναι ουσιώδης για το σχεδιασμό της θεραπείας, ιδίως για την εκτίμηση της δυνατότητας συρραφής.
Ποια είναι η συντηρητική αντιμετώπιση;
Πολλές μικρές ή εκφυλιστικές ρήξεις ανταποκρίνονται σε μη χειρουργική αντιμετώπιση:
- τροποποίηση δραστηριοτήτων και προσωρινή μείωση φορτίου
- αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή όπου ενδείκνυται
- οργανωμένη φυσικοθεραπεία με έμφαση στην ενδυνάμωση τετρακέφαλου και στη βιομηχανική της άρθρωσης
- Μοριακή & Βιολογική Αναγεννητική Θεραπεία (PRP) σε επιλεγμένες περιπτώσεις
Μια δοκιμαστική περίοδος 6–12 εβδομάδων είναι συχνά κατάλληλη πριν εξεταστεί το χειρουργείο, ιδίως απουσία μηχανικού κλειδώματος.
Πότε ενδείκνυται χειρουργείο;
Η χειρουργική αντιμετώπιση συνιστάται όταν:
- υπάρχουν μηχανικά συμπτώματα (κλείδωμα, αίσθημα παραίτησης)
- η ρήξη είναι συρράψιμη και ο ασθενής νέος ή δραστήριος
- τα συμπτώματα επιμένουν παρά οργανωμένη συντηρητική αγωγή
- η ρήξη συνυπάρχει με άλλη κάκωση που χρειάζεται χειρουργείο (π.χ. ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου)
Πώς γίνεται η επέμβαση;
Η χειρουργική του μηνίσκου γίνεται αρθροσκοπικά μέσω μικρών τομών. Δύο κύριες προσεγγίσεις:
Σε συρράψιμες ρήξεις τοποθετούνται ράμματα κατά μήκος της ρήξης για συμπίεση των άκρων και βιολογική επούλωση. Τα σύγχρονα συστήματα «all-inside» καθιστούν τη διαδικασία αξιόπιστη. Η συρραφή διατηρεί την πλήρη λειτουργική επιφάνεια του μηνίσκου και είναι η προτιμητέα επιλογή όποτε είναι εφικτή.
Σε ρήξεις που δεν επιδέχονται συρραφή (συνήθως εκφυλιστικές ή σύνθετες), τα σχισμένα τμήματα αφαιρούνται επιλεκτικά διατηρώντας όσο το δυνατόν περισσότερο υγιή ιστό. Στόχος η ανακούφιση των μηχανικών συμπτωμάτων με ταυτόχρονη διατήρηση της προστατευτικής λειτουργίας.
Τι αναμένεται μετά την επέμβαση;
- οι περισσότερες επεμβάσεις γίνονται ως αυθημερόν περιστατικό
- μετά από μηνισκεκτομή, η φόρτιση και η δραστηριότητα προοδεύουν γρήγορα, συχνά σε λίγες ημέρες
- μετά από συρραφή μηνίσκου, η φόρτιση και η βαθιά κάμψη περιορίζονται για 6 εβδομάδες για προστασία της συρραφής
- η φυσικοθεραπεία ξεκινά νωρίς και στις δύο περιπτώσεις, με έμφαση στον έλεγχο οιδήματος και στην ενεργοποίηση τετρακέφαλου
- επιστροφή σε αθλητισμό: συνήθως 6–8 εβδομάδες μετά από μηνισκεκτομή, 4–5 μήνες μετά από συρραφή
Ποιο είναι το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα;
Τα αποτελέσματα μετά από χειρουργείο μηνίσκου είναι γενικά πολύ καλά όταν η σωστή επέμβαση αντιστοιχεί στον σωστό τύπο ρήξης. Η συρραφή, όταν επιτυγχάνει, αποκαθιστά την πλήρη λειτουργία του μηνίσκου και βιομηχανικά είναι η καλύτερη επιλογή μακροπρόθεσμα.