Τι είναι η ολική αρθροπλαστική γόνατος;
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι από τις πιο επιτυχημένες επεμβάσεις της σύγχρονης ορθοπαιδικής. Οι κατεστραμμένες επιφάνειες του μηριαίου, της κνήμης και (όπου ενδείκνυται) της επιγονατίδας αντικαθίστανται με μεταλλικά και πολυαιθυλενικά εξαρτήματα σχεδιασμένα ώστε να αναπαράγουν τη γεωμετρία και τη λειτουργία ενός υγιούς γόνατος.
Σε ασθενείς με τελικού σταδίου αρθρίτιδα γόνατος, η ολική αρθροπλαστική αξιόπιστα εξαλείφει τον πόνο και αποκαθιστά την κινητικότητα και τη λειτουργικότητα.
Πότε χρειάζεται ολική αρθροπλαστική;
Η ολική αρθροπλαστική εξετάζεται όταν υπάρχει:
- προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα που επηρεάζει περισσότερα από ένα διαμερίσματα του γόνατος
- ρευματοειδής αρθρίτιδα ή άλλη φλεγμονώδης αρθροπάθεια με σοβαρή καταστροφή της άρθρωσης
- μετατραυματική αρθρίτιδα μετά από κάταγμα ή σημαντική κάκωση
- άσηπτη νέκρωση με κατάρρευση της αρθρικής επιφάνειας
- αποτυχία προηγούμενης χειρουργικής διατήρησης της άρθρωσης
Η απόφαση λαμβάνεται όταν:
- ο πόνος δεν ελέγχεται πλέον επαρκώς με συντηρητική θεραπεία
- η λειτουργικότητα είναι σημαντικά υποβαθμισμένη, χωλότητα, διαταραχή ύπνου, αδυναμία εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων
- οι ακτινογραφίες αναδεικνύουν προχωρημένη καταστροφή της άρθρωσης
Πώς πραγματοποιείται η επέμβαση;
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος πραγματοποιείται με τη χρήση σύγχρονων ανατομικά σχεδιασμένων εμφυτευμάτων και τεκμηριωμένων χειρουργικών τεχνικών. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, οι φθαρμένες αρθρικές επιφάνειες του μηριαίου οστού, της κνήμης και, όπου ενδείκνυται, της επιγονατίδας προετοιμάζονται με ακρίβεια, ώστε τα εμφυτεύματα να τοποθετηθούν με στόχο την αποκατάσταση της ευθυγράμμισης του κάτω άκρου, της σταθερότητας του γόνατος και της ισορροπίας των μαλακών μορίων.
Όταν ενδείκνυται κλινικά, η επέμβαση πραγματοποιείται με τη βοήθεια ρομποτικά υποβοηθούμενης χειρουργικής. Η ρομποτική τεχνολογία επιτρέπει εξαιρετικά ακριβή προεγχειρητικό σχεδιασμό, ακριβή προετοιμασία των οστών και τοποθέτηση των εμφυτευμάτων, ενώ παρέχει συνεχή διεγχειρητική πληροφόρηση που βοηθά στη βελτιστοποίηση της ευθυγράμμισης και της ισορροπίας των μαλακών μορίων. Ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ασθενούς, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν συστήματα πλοήγησης (computer navigation) ή εξατομικευμένοι χειρουργικοί οδηγοί κοπής (patient-specific cutting guides).
Τι τύποι ολικής αρθροπλαστικής υπάρχουν;
- cruciate-retaining (CR), διατηρεί τον οπίσθιο χιαστό σύνδεσμο
- posterior-stabilised (PS), αναπληρώνει τον PCL με μηχανισμό post-cam
- medial-pivot σχεδιασμοί, αποκαθιστούν πιο φυσιολογικό πρότυπο κινηματικής
- rotating-platform mobile-bearing σχεδιασμοί σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- constrained ή hinged εμφυτεύματα για σοβαρή παραμόρφωση, αστάθεια ή αναθεωρήσεις
Η επιλογή εμφυτεύματος εξατομικεύεται με βάση την ανατομία του ασθενούς, την κατάσταση των συνδέσμων, την παραμόρφωση και το επίπεδο δραστηριότητας.
Καθήλωση με τσιμέντο ή χωρίς τσιμέντο;
Και οι δύο επιλογές έχουν θέση στη σύγχρονη αρθροπλαστική γόνατος:
- καθήλωση με τσιμέντο, το καθιερωμένο πρότυπο, με δεκαετίες εξαιρετικών αποτελεσμάτων, και η μέθοδος που χρησιμοποιώ συχνότερα
- καθήλωση χωρίς τσιμέντο, βιολογική καθήλωση μέσω οστικής ενσωμάτωσης, κατάλληλη για νεότερους και δραστήριους ασθενείς με καλή ποιότητα οστού
Επιλέγω τη μέθοδο καθήλωσης με βάση την ηλικία, την ποιότητα του οστού και τον σχεδιασμό του εμφυτεύματος.
Τι αναμένεται μετά την επέμβαση;
- η κινητοποίηση ξεκινά την ημέρα του χειρουργείου ή την επόμενη
- η νοσηλεία τυπικά είναι 2–4 ημέρες
- βοηθήματα βάδισης (πατερίτσες ή walker) για 2–6 εβδομάδες
- η οδήγηση συνήθως επανέρχεται σε 4–6 εβδομάδες
- επιστροφή σε εργασία γραφείου ή καθιστική εργασία σε 4–8 εβδομάδες· σε πιο απαιτητική εργασία σε 3 μήνες
- επιστροφή σε δραστηριότητες χαμηλής καταπόνησης (ποδήλατο, κολύμβηση, γκολφ) σε 3 μήνες
- αθλήματα υψηλής επίπτωσης όπως τρέξιμο και άλματα δεν συνιστώνται μετά από αρθροπλαστική γόνατος
Πόσο σημαντική είναι η αποκατάσταση;
Η αποκατάσταση είναι καθοριστική για την επιτυχία της αρθροπλαστικής γόνατος. Οι πρώτες εβδομάδες εστιάζουν στην ανάκτηση της κίνησης (ιδίως της έκτασης) και την ενεργοποίηση του τετρακέφαλου. Η ενδυνάμωση εξελίσσεται σταδιακά τους επόμενους μήνες. Η τελική αποκατάσταση, συμπεριλαμβανομένης της υποχώρησης του οιδήματος και της επιστροφής της πλήρους δύναμης, τυπικά απαιτεί 6–12 μήνες.
Ποιο είναι το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα;
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος έχει εξαιρετικά και εξαιρετικά και τεκμηριωμένα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα:
- η ικανοποίηση ασθενών συστηματικά ξεπερνά το 85% στις σύγχρονες σειρές
- η επιβίωση εμφυτευμάτων στα 15 έτη ξεπερνά το 90% στα περισσότερα εθνικά μητρώα
- πολλά εμφυτεύματα διαρκούν 25 χρόνια ή περισσότερο
- η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών ανακτά ανώδυνη βάδιση και επιστρέφει σε δραστηριότητες που έχουν σημασία για την καθημερινότητά της