Τι είναι η διορθωτική οστεοτομία γόνατος;
Η διορθωτική οστεοτομία είναι μια επέμβαση ακριβείας κατά την οποία το οστό της κνήμης ή του μηριαίου διατέμνεται και ευθυγραμμίζεται εκ νέου, ώστε να μετατοπιστεί ο μηχανικός άξονας του άκρου. Στόχος είναι η ανακατανομή του φορτίου μακριά από το φθαρμένο διαμέρισμα του γόνατος προς ένα υγιές διαμέρισμα, διατηρώντας τη φυσική άρθρωση.
Είναι ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της χειρουργικής διατήρησης της άρθρωσης. Σε καλά επιλεγμένους ασθενείς, η οστεοτομία μπορεί να καθυστερήσει ή να αποτρέψει την ανάγκη αρθροπλαστικής για δεκαετίες.
Πότε χρειάζεται οστεοτομία;
Η οστεοτομία εξετάζεται όταν:
- η αρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα διαμέρισμα του γόνατος (τυπικά το έσω σε ραιβά γόνατα, ή το έξω σε βλαισά γόνατα)
- ο ασθενής είναι νεότερος και δραστήριος, με σημαντική ζωή και δραστηριότητα μπροστά
- η παραμόρφωση είναι σημαντική και συμβάλλει μηχανικά στη φθορά του χόνδρου
- οι σύνδεσμοι είναι ακέραιοι και το εύρος κίνησης διατηρημένο
- ο ασθενής επιθυμεί να αποφύγει ή καθυστερήσει την αρθροπλαστική
Πώς σχεδιάζεται η επέμβαση;
Η οστεοτομία είναι ασυγχώρητη, μικρά λάθη στον σχεδιασμό μεταφράζονται σε μεγάλα λάθη στην ευθυγράμμιση. Σχεδιάζω κάθε οστεοτομία με σχολαστικότητα:
- ολικές ακτινογραφίες κάτω άκρου σε όρθια θέση για ακριβή μέτρηση του μηχανικού άξονα
- αξονική ή μαγνητική όταν χρειάζεται για χόνδρο και στροφική ευθυγράμμιση
- ψηφιακό λογισμικό σχεδιασμού για τον ακριβή προσδιορισμό της γωνίας διόρθωσης και της γεωμετρίας του wedge
- προεγχειρητικό templating για επιβεβαίωση ότι η σχεδιασμένη διόρθωση θα φορτίσει το υγιές διαμέρισμα χωρίς υπερδιόρθωση
Πώς γίνεται η επέμβαση;
Η συχνότερη οστεοτομία που πραγματοποιώ είναι η υψηλή κνημιαία οστεοτομία (HTO) για ραιβά γόνατα με αρθρίτιδα έσω διαμερίσματος. Οι αρχές είναι παρόμοιες σε διαφορετικούς τύπους οστεοτομίας:
- γίνεται ακριβής τομή στην κνήμη (ή το μηριαίο) με ακτινοσκοπική καθοδήγηση
- το οστό ανοίγει ή κλείνει στη σχεδιασμένη γωνία, μετατοπίζοντας τον μηχανικό άξονα
- η διορθωμένη θέση συγκρατείται με σύγχρονη πλάκα καθήλωσης (χρησιμοποιώ το σύστημα Newclip, σχεδιασμένο ειδικά για σταθερή ανατομική καθήλωση)
- σε opening-wedge οστεοτομίες, μπορεί να προστεθεί οστικό μόσχευμα ή υποκατάστατο για το γέμισμα του κενού
Τι αναμένεται μετά την επέμβαση;
- νοσηλεία 2–3 ημερών
- μερική φόρτιση με πατερίτσες για 6 εβδομάδες ενώ επουλώνεται το οστό
- προοδευτική φόρτιση από την εβδομάδα 6, πλήρης φόρτιση συνήθως σε 8–10 εβδομάδες
- φυσικοθεραπεία από την πρώτη ημέρα, με έμφαση στο εύρος κίνησης και ήπια ενεργοποίηση τετρακέφαλου
- η οδήγηση συνήθως επανέρχεται σε 6–8 εβδομάδες
- επιστροφή σε αθλητισμό και απαιτητικές δραστηριότητες σε 4–6 μήνες
Η πλάκα καθήλωσης γενικά παραμένει στη θέση της. Αφαιρείται μόνο αν προκαλεί συμπτώματα, ασυνήθης περίπτωση με σύγχρονα low-profile εμφυτεύματα.
Πόσο σημαντική είναι η αποκατάσταση;
Η οστική επούλωση είναι βιολογική, χρειάζεται χρόνο. Η αποκατάσταση το σέβεται:
- εβδομάδες 0–6: έμφαση στην κίνηση, μερική φόρτιση
- εβδομάδες 6–12: προοδευτική φόρτιση, ενδυνάμωση
- μήνες 3–6: πλήρης ενδυνάμωση, ασκήσεις ειδικές για το άθλημα
Ποιο είναι το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα;
Τα αποτελέσματα μετά από καλά σχεδιασμένη οστεοτομία είναι πολύ καλά σε επιλεγμένους ασθενείς:
- 80–90% των ασθενών έχουν σημαντική ανακούφιση από πόνο και καλή λειτουργικότητα στα 10 έτη
- οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στις προηγούμενες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των περισσότερων αθλημάτων
- η οστεοτομία καθυστερεί ή αποτρέπει την αρθροπλαστική, συχνά για 15–20 έτη ή περισσότερο
- όταν τελικά χρειαστεί αρθροπλαστική, είναι τεχνικά σχετικά απλή στις περισσότερες περιπτώσεις