Τι είναι η αστάθεια του ώμου;
Ο ώμος είναι η πιο κινητική άρθρωση του ανθρώπινου σώματος, και αυτό το πλεονέκτημα επιτυγχάνεται σε βάρος της σταθερότητας. Η αστάθεια του ώμου είναι η κατάσταση στην οποία η κεφαλή του βραχιονίου ολισθαίνει μερικώς (υπεξάρθρημα) ή πλήρως (εξάρθρημα) έξω από την ωμογλήνη. Μπορεί να κυμαίνεται από ένα μεμονωμένο τραυματικό εξάρθρημα σε νεαρό αθλητή έως χρόνια υποτροπιάζουσα αστάθεια που επηρεάζει την καθημερινότητα.
Διακρίνονται τρεις κύριοι τύποι:
- πρόσθια αστάθεια, ο πιο συχνός τύπος (περίπου 95% των περιπτώσεων), συνήθως μετά από τραυματικό εξάρθρημα
- οπίσθια αστάθεια, λιγότερο συχνή, συχνά σχετιζόμενη με επιληπτικές κρίσεις, επαναλαμβανόμενη υπερκεφαλή φόρτιση ή αθλήματα επαφής
- πολυκατευθυντική αστάθεια (MDI), αστάθεια σε περισσότερες από μία κατευθύνσεις, συχνά σε συνδυασμό με γενικευμένη χαλαρότητα συνδέσμων
Ποια είναι τα αίτια;
- τραυματικά, πτώση με τεντωμένο χέρι, σύγκρουση σε αθλήματα επαφής, βίαιη υπερκεφαλή κίνηση
- ατραυματικά / επαναλαμβανόμενα, χρόνια καταπόνηση σε ρίπτες, κολυμβητές, γυμναστές· σταδιακή διάταση του αρθρικού θύλακα
- συστατική χαλαρότητα, φυσιολογικά χαλαροί συνδετικοί ιστοί (σύνδρομα Ehlers-Danlos και άλλα), πιο συχνή σε νέες γυναίκες
- προηγούμενο εξάρθρημα, ο ισχυρότερος μεμονωμένος παράγοντας κινδύνου για περαιτέρω αστάθεια είναι ένα πρώτο εξάρθρημα, ιδίως κάτω των 25 ετών
Ποιες δομές τραυματίζονται;
Ένα τραυματικό πρόσθιο εξάρθρημα συνήθως προκαλεί συνδυασμό βλαβών:
- Bankart, αποκόλληση του πρόσθιου επιχείλιου χόνδρου από την ωμογλήνη
- Hill-Sachs, εμπιεστικό κάταγμα στο οπίσθιο τμήμα της κεφαλής του βραχιονίου
- οστικό Bankart, κάταγμα του πρόσθιου χείλους της ωμογλήνης (σε υψηλότερης ενέργειας τραύματα)
- διάταση θυλάκου και συνδέσμων
- σπανιότερα, βλάβες στροφικού πετάλου ή νεύρων (ιδίως σε ηλικιωμένους)
Ποια είναι τα συμπτώματα;
- τυπικό επεισόδιο εξαρθρήματος, συχνά εντυπωσιακό και επώδυνο, που ενίοτε χρειάζεται ανάταξη στο επείγον
- αίσθημα ότι ο ώμος «βγαίνει» σε συγκεκριμένες κινήσεις (αίσθημα φόβου)
- υποτροπιάζοντα επεισόδια αστάθειας με σταδιακά μικρότερη απαιτούμενη δύναμη
- πόνος, αδυναμία και μειωμένη αθλητική απόδοση
- άγχος και αποφυγή συγκεκριμένων θέσεων ή δραστηριοτήτων
Πώς γίνεται η διάγνωση;
- κλινική εξέταση με δοκιμασίες apprehension και relocation
- ακτινογραφίες για την αξιολόγηση της θέσης της κεφαλής και την αναγνώριση οστικών βλαβών
- μαγνητική αρθρογραφία, η πιο ευαίσθητη μέθοδος για βλάβες επιχείλιου χόνδρου και θυλάκου
- αξονική τομογραφία όταν υπάρχει σημαντική οστική απώλεια στην ωμογλήνη ή την κεφαλή του βραχιονίου, καθώς το ποσό της οστικής απώλειας καθορίζει άμεσα τον τύπο της επέμβασης
Ποια είναι η συντηρητική αντιμετώπιση;
Μετά από πρώτο τραυματικό εξάρθρημα, η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
- κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος
- βραχυχρόνια ακινητοποίηση με ανάρτηση
- οργανωμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με έμφαση στην ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου και των σταθεροποιητών της ωμοπλάτης, στην ιδιοδεκτικότητα και τον δυναμικό έλεγχο
Για ατραυματική ή πολυκατευθυντική αστάθεια, η συντηρητική αγωγή είναι η πρώτη γραμμή για τουλάχιστον έξι μήνες, καθώς η χειρουργική σε αυτή την ομάδα είναι λιγότερο αξιόπιστη. Για να είμαι σαφής ότι ένα σωστά οργανωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης είναι απαραίτητο πριν εξεταστεί η χειρουργική επέμβαση.
Πότε ενδείκνυται χειρουργική επέμβαση;
Η χειρουργική επέμβαση προσφέρεται όταν:
- η αστάθεια υποτροπιάζει παρά την επαρκή αποκατάσταση
- υπάρχει σημαντική οστική βλάβη (μεγάλο Hill-Sachs ή οστική απώλεια ωμογλήνης >15–20%)
- ο ασθενής έχει υψηλές λειτουργικές απαιτήσεις (νέοι αθλητές, αθλητές επαφής) όπου η υποτροπή χωρίς χειρουργείο είναι πολύ συχνή
- η αστάθεια επηρεάζει σημαντικά την εργασία, τον αθλητισμό ή την καθημερινότητα
Πώς γίνεται η χειρουργική αντιμετώπιση;
Η χειρουργική στρατηγική εξαρτάται από το τι έχει τραυματιστεί και πόση οστική απώλεια υπάρχει.
Επεμβάσεις μαλακών μορίων (στις περισσότερες περιπτώσεις):
- αρθροσκοπική αποκατάσταση Bankart, η μέθοδος εκλογής για την τυπική πρόσθια αστάθεια χωρίς σημαντική οστική απώλεια. Ο τραυματισμένος επιχείλιος χόνδρος επαναπροσηλώνεται στην ωμογλήνη με αγκύρια, αποκαθιστώντας το «εμπόδιο» που εμποδίζει την κεφαλή να ολισθήσει προς τα εμπρός
Σε ώμους με σημαντική απώλεια οστού ωμογλήνης, μια ανοιχτή επέμβαση οστικής αύξησης (όπως η Latarjet) είναι η πιο αξιόπιστη προσέγγιση, αλλά δεν την πραγματοποιώ ο ίδιος. Σε αυτές τις περιπτώσεις παραπέμπω τον ασθενή σε εξειδικευμένο συνάδελφο μετά από σαφή συζήτηση της ένδειξης και του σκεπτικού.
Η οπίσθια και η πολυκατευθυντική αστάθεια αντιμετωπίζονται συνήθως με αρθροσκοπική θυλακο-επιχείλια αποκατάσταση και θυλακικό plication.
Εφαρμόζω σύγχρονες αρθροσκοπικές τεχνικές με στόχο τη σταθερή αποκατάσταση και τη βέλτιστη λειτουργική ανάκαμψη.
Τι αναμένεται μετά την επέμβαση;
Μετά από αρθροσκοπική αποκατάσταση Bankart:
- ανάρτηση για 4–6 εβδομάδες
- παθητικές κινήσεις τις εβδομάδες 1–6, προοδευτική ενεργητική κίνηση τις εβδομάδες 6–12
- ενδυνάμωση από τους 3 μήνες
- επιστροφή σε αθλήματα χωρίς επαφή στους 4–5 μήνες, σε αθλήματα επαφής στους 6 μήνες
- ποσοστό υποτροπής κάτω από 10% σε σωστά επιλεγμένους ασθενείς
Η επιλογή της επέμβασης είναι εξατομικευμένη, δεν υπάρχει μία «καλύτερη» επέμβαση για κάθε ασθενή. Η απόφαση βασίζεται στην ποιότητα του οστού, στο άθλημα, στις προσδοκίες και στις προηγούμενες επεμβάσεις, και λαμβάνεται μαζί με τον ασθενή μετά από αναλυτική συζήτηση.