Τι είναι η αστάθεια επιγονατίδας;
Η αστάθεια επιγονατίδας είναι μια πάθηση κατά την οποία η επιγονατίδα κινείται μη φυσιολογικά εκτός της κανονικής της θέσης μέσα στην τροχιλία του μηριαίου. Μπορεί να κυμαίνεται από ένα μεμονωμένο τραυματικό εξάρθρημα έως χρόνια υποτροπιάζουσα αστάθεια που επηρεάζει την καθημερινότητα και τον αθλητισμό.
Ποια είναι τα αίτια;
Η αστάθεια επιγονατίδας είναι συνήθως πολυπαραγοντική. Οι κύριοι συντελεστές είναι:
- δυσπλασία τροχιλίας, μη φυσιολογικό σχήμα της αύλακας της τροχιλίας
- patella alta, υψηλή επιγονατίδα που δεσμεύεται στην τροχιλία αργότερα στην κάμψη
- αυξημένη απόσταση TT-TG, παθολογική τροχιά του εκτατικού μηχανισμού
- ανεπάρκεια MPFL (έσω επιγονατιδομηριαίος σύνδεσμος), ο κύριος έσω συγκρατητής της επιγονατίδας, συχνά ραγείς μετά από εξάρθρημα
- γενικευμένη χαλαρότητα συνδέσμων
- valgus παραμόρφωση κάτω άκρου
Ποια είναι τα συμπτώματα;
- ένα ξεκάθαρο επεισόδιο εξαρθρήματος, συχνά εντυπωσιακό και επώδυνο
- αίσθηση «ολίσθησης» ή παραίτησης της επιγονατίδας σε στροφικές κινήσεις
- πρόσθιος γοναλγία
- οίδημα μετά από επεισόδια αστάθειας
- αίσθημα φόβου και αποφυγή συγκεκριμένων κινήσεων
- σε χρόνιες περιπτώσεις, δευτερογενής βλάβη χόνδρου και προοδευτική επιγονατιδομηριαία αρθρίτιδα
Πώς γίνεται η διάγνωση;
- λεπτομερές ιστορικό και κλινική εξέταση, συμπεριλαμβανομένης της δοκιμασίας apprehension
- ακτινογραφίες, για αξιολόγηση του ύψους της επιγονατίδας, του σχήματος της τροχιλίας και της συνολικής ευθυγράμμισης
- μαγνητική τομογραφία, για αξιολόγηση του MPFL, του χόνδρου και της μορφολογίας της τροχιλίας
- αξονική τομογραφία με μέτρηση της απόστασης TT-TG και αξιολόγηση δυσπλασίας τροχιλίας, ιδιαίτερα όταν προγραμματίζεται χειρουργείο
Ποια είναι η συντηρητική αντιμετώπιση;
Μετά από πρώτο εξάρθρημα σε ασθενή χωρίς σημαντικούς ανατομικούς παράγοντες κινδύνου, η συντηρητική αγωγή είναι συνήθως κατάλληλη:
- βραχυχρόνια ακινητοποίηση ακολουθούμενη από προοδευτική κινητοποίηση
- οργανωμένη φυσικοθεραπεία με έμφαση στην ενδυνάμωση τετρακέφαλου (ιδίως VMO), ισχίου και πυρήνα
- patellar taping ή κορσές κατά την επιστροφή στη δραστηριότητα
- αντιμετώπιση βιομηχανικών παραγόντων
Πότε ενδείκνυται χειρουργείο;
Το χειρουργείο συνιστάται όταν:
- υπάρχουν υποτροπιάζοντα εξαρθρήματα παρά σωστά οργανωμένη αποκατάσταση
- υπάρχει σαφής ανατομικός παράγοντας κινδύνου (σημαντική δυσπλασία τροχιλίας, patella alta, αυξημένο TT-TG)
- το πρώτο εξάρθρημα έχει προκαλέσει σημαντική χόνδρινη ή οστεοχόνδρινη βλάβη που από μόνη της απαιτεί χειρουργείο
- υπάρχει σημαντικός συνεχιζόμενος λειτουργικός περιορισμός
Πώς γίνεται η επέμβαση;
Το χειρουργείο για αστάθεια επιγονατίδας πρέπει να αντιμετωπίζει όλους τους υποκείμενους ανατομικούς παράγοντες που έχουν κάνει την επιγονατίδα ασταθή. Δεν υπάρχει μια επέμβαση που ταιριάζει σε όλους. Οι επεμβάσεις που χρησιμοποιώ, μόνες ή σε συνδυασμό, περιλαμβάνουν:
- ανακατασκευή MPFL, η βασική επέμβαση για τις περισσότερες περιπτώσεις, με τενόντιο μόσχευμα για ανακατασκευή του έσω συγκρατητή
- οστεοτομία κνημιαίου ογκώματος, για διόρθωση παθολογικής απόστασης TT-TG ή/και ύψους επιγονατίδας
- trochleoplasty, για σοβαρή δυσπλασία τροχιλίας (σύνθετη επέμβαση που επιφυλάσσεται για επιλεγμένες περιπτώσεις)
- αντιμετώπιση τυχόν συνοδής βλάβης χόνδρου
Δυναμική ανακατασκευή MPFL
Πραγματοποιώ σύγχρονη ανατομική ανακατασκευή MPFL με τενόντιο αυτομόσχευμα, με προσεκτική μηριαία και επιγονατιδική καθήλωση υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο για αποφυγή υπερ- ή υπο-φόρτισης του νέου συνδέσμου. Όταν ενδείκνυται, συνδυάζω την ανακατασκευή MPFL με αποκαθηλωτική ή έσω-στροφική οστεοτομία κνημιαίου ογκώματος για αντιμετώπιση του υποκείμενου βιομηχανικού προβλήματος. Εφαρμόζω σύγχρονες τεχνικές με στόχο τη σταθερή αποκατάσταση και τη βέλτιστη λειτουργική ανάκαμψη.
Τι αναμένεται μετά την επέμβαση;
- νάρθηκας γόνατος για 4–6 εβδομάδες
- πρώιμο προστατευόμενο εύρος κίνησης
- φόρτιση όπως ανέχεται ο ασθενής μετά από μεμονωμένο MPFL· προστατευόμενη φόρτιση για 6 εβδομάδες μετά από οστεοτομία
- οργανωμένη φυσικοθεραπεία με προοδευτική ενδυνάμωση
- επιστροφή στον αθλητισμό στους 4–6 μήνες για μεμονωμένο MPFL, στους 6–9 μήνες σε συνδυασμό με οστεοτομία