What is frozen shoulder?
Frozen shoulder, or adhesive capsulitis, is a condition in which the capsule surrounding the shoulder joint becomes inflamed, thickened and contracted, leading to progressive pain and stiffness.
It typically affects adults between 40 and 60 years of age and is more common in women. Although the natural course is one of eventual recovery, the course can extend to 1–3 years if untreated, with significant impact on daily life.
What causes it?
Frozen shoulder is divided into two forms:
- primary (idiopathic), develops without an identifiable cause, although it is more common in patients with diabetes, thyroid disease and other metabolic conditions
- secondary, develops after an injury, after shoulder or breast surgery, or in association with prolonged immobilisation
Diabetes is the strongest risk factor, patients with diabetes are 2–4 times more likely to develop frozen shoulder, and their course tends to be longer and more resistant to treatment.
What are the phases?
Frozen shoulder classically progresses through three overlapping phases:
- freezing phase, pain develops gradually, often worse at night, and motion begins to be lost (typically 2–9 months)
- frozen phase, pain may improve but stiffness dominates, with marked loss of both passive and active range of motion (typically 4–12 months)
- thawing phase, range of motion gradually returns over many months (typically 6–24 months)
Recognising the phase is essential because treatment differs, pain control dominates the early phase, while gentle stretching becomes more important as pain settles.
What are the symptoms?
- deep, often disabling shoulder pain, particularly at night
- progressive loss of motion in all directions, especially external rotation
- difficulty with everyday tasks such as dressing, reaching the back pocket or fastening a bra
- loss of motion that is present whether the patient or the examiner moves the arm, a key distinguishing feature
How is it diagnosed?
Diagnosis is largely clinical, based on the history and on the characteristic loss of both passive and active range of motion. Investigations are used selectively:
- X-rays, usually normal, used to rule out arthritis or other bony pathology
- MRI, confirms capsular thickening and excludes rotator cuff tears
- blood tests, sometimes useful when an underlying metabolic or inflammatory condition is suspected
What is the conservative treatment?
The majority of patients respond well to a structured non-operative programme. I always tell patients that frozen shoulder rewards patience, pushing too aggressively in the painful phase can prolong the disease.
- anti-inflammatory medication
- paced physiotherapy matched to the phase of disease, pain-led in the freezing phase, stretching-focused in the frozen phase
- intra-articular corticosteroid injection, particularly effective in the painful phase
- hydrodilatation, distending the capsule with saline to break adhesions and accelerate recovery
- optimisation of underlying conditions, particularly diabetes
When is surgery considered?
Surgical treatment is considered only when:
- symptoms persist beyond 6–12 months despite a thorough non-operative programme
- pain and stiffness are seriously impairing quality of life
- the patient has reached a plateau and is unwilling to continue waiting for natural resolution
Surgery, arthroscopic capsular release, is performed in only a small minority of cases. The contracted capsule is selectively divided arthroscopically, immediately restoring most of the lost motion.
How is arthroscopic capsular release performed?
I perform arthroscopic capsular release through small incisions, working inside the shoulder joint. Specific portions of the contracted capsule are divided in a controlled, anatomical pattern. Range of motion is then assessed and confirmed before closure.
What should the patient expect after surgery?
- the procedure is most often performed as a day case
- physiotherapy starts the same day or the day after, early motion is essential to prevent re-stiffening
- the first 6 weeks are intensive, daily home exercises and frequent physiotherapy
- most patients regain functional motion within 8–12 weeks
- final recovery typically takes 3–6 months
What is the long-term outcome?
The vast majority of patients, whether treated conservatively or surgically, recover excellent function. Recurrence in the same shoulder is uncommon, although the opposite shoulder can be affected in up to 20% of patients over time.
Τι είναι ο παγωμένος ώμος;
Ο παγωμένος ώμος, ή συμφυτική θυλακίτιδα, είναι μια πάθηση κατά την οποία ο θύλακος που περιβάλλει την άρθρωση του ώμου φλεγμαίνει, παχύνεται και συστέλλεται, οδηγώντας σε προοδευτικό πόνο και δυσκαμψία.
Τυπικά επηρεάζει ενήλικες μεταξύ 40 και 60 ετών και είναι πιο συχνή σε γυναίκες. Αν και η φυσική πορεία είναι η ανάκαμψη, χωρίς θεραπεία η εξέλιξη μπορεί να διαρκέσει 1–3 χρόνια, με σημαντική επίπτωση στην καθημερινότητα.
Ποια είναι τα αίτια;
Ο παγωμένος ώμος διακρίνεται σε δύο μορφές:
- πρωτοπαθής (ιδιοπαθής), αναπτύσσεται χωρίς αναγνωρίσιμο αίτιο, αν και είναι πιο συχνή σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, παθήσεις θυρεοειδούς και άλλες μεταβολικές διαταραχές
- δευτεροπαθής, αναπτύσσεται μετά από κάκωση, μετά από χειρουργείο ώμου ή στήθους, ή σε συνδυασμό με παρατεταμένη ακινητοποίηση
Ο διαβήτης είναι ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου, οι διαβητικοί ασθενείς έχουν 2–4 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν παγωμένο ώμο, και η πορεία τους τείνει να είναι μακρύτερη και πιο ανθεκτική στη θεραπεία.
Ποιες είναι οι φάσεις;
Ο παγωμένος ώμος κλασικά διέρχεται από τρεις αλληλεπικαλυπτόμενες φάσεις:
- φάση παγώματος (freezing), ο πόνος αναπτύσσεται σταδιακά, συχνά χειρότερος τη νύχτα, και η κίνηση αρχίζει να χάνεται (τυπικά 2–9 μήνες)
- φάση παγωμένου ώμου (frozen), ο πόνος μπορεί να βελτιωθεί αλλά κυριαρχεί η δυσκαμψία, με σημαντική απώλεια εύρους κίνησης (τυπικά 4–12 μήνες)
- φάση απόψυξης (thawing), το εύρος κίνησης σταδιακά επανέρχεται σε διάστημα πολλών μηνών (τυπικά 6–24 μήνες)
Η αναγνώριση της φάσης είναι ουσιώδης γιατί η θεραπεία διαφέρει, ο έλεγχος του πόνου κυριαρχεί στην αρχική φάση, ενώ η ήπια διάταση γίνεται πιο σημαντική καθώς υποχωρεί ο πόνος.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
- βαθύς, συχνά εξαιρετικά ενοχλητικός πόνος ώμου, ιδιαίτερα τη νύχτα
- προοδευτική απώλεια κίνησης σε όλες τις κατευθύνσεις, ειδικά στην έξω στροφή
- δυσκολία σε καθημερινές δραστηριότητες όπως ντύσιμο, πρόσβαση στην πίσω τσέπη ή κούμπωμα σουτιέν
- απώλεια κίνησης που υπάρχει είτε ο ασθενής είτε ο εξεταστής κινεί το χέρι, βασικό διακριτικό χαρακτηριστικό
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική, βασισμένη στο ιστορικό και στη χαρακτηριστική απώλεια εύρους κίνησης. Οι εξετάσεις χρησιμοποιούνται επιλεκτικά:
- ακτινογραφίες, συνήθως φυσιολογικές, χρησιμοποιούνται για αποκλεισμό αρθρίτιδας ή άλλης οστικής παθολογίας
- μαγνητική τομογραφία, επιβεβαιώνει την πάχυνση του θυλάκου και αποκλείει ρήξεις στροφικού πετάλου
- εργαστηριακές εξετάσεις, μερικές φορές χρήσιμες όταν υποψιαζόμαστε υποκείμενη μεταβολική ή φλεγμονώδη πάθηση
Ποια είναι η συντηρητική αντιμετώπιση;
Η πλειοψηφία των ασθενών ανταποκρίνεται καλά σε ένα οργανωμένο μη χειρουργικό πρόγραμμα. Το κύριο σημείο είναι ότι ο παγωμένος ώμος ανταμείβει την υπομονή, η υπερβολικά επιθετική προσέγγιση στην επώδυνη φάση μπορεί να παρατείνει τη νόσο.
- αντιφλεγμονώδη φάρμακα
- φυσικοθεραπεία προσαρμοσμένη στη φάση της νόσου, με γνώμονα τον πόνο στη φάση παγώματος, με έμφαση στη διάταση στη φάση παγωμένου ώμου
- ενδαρθρική ένεση κορτικοστεροειδών, ιδιαίτερα αποτελεσματική στην επώδυνη φάση
- υδροδιαστολή, διάταση του θυλάκου με φυσιολογικό ορό για διάλυση συμφύσεων και επιτάχυνση της ανάκαμψης
- βελτιστοποίηση συνοδών παθήσεων, ιδιαίτερα του διαβήτη
Πότε εξετάζεται το χειρουργείο;
Η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται μόνο όταν:
- τα συμπτώματα παραμένουν πέραν των 6–12 μηνών παρά οργανωμένο μη χειρουργικό πρόγραμμα
- ο πόνος και η δυσκαμψία επηρεάζουν σοβαρά την ποιότητα ζωής
- ο ασθενής έχει φτάσει σε plateau και δεν επιθυμεί να συνεχίσει την αναμονή για φυσική αποκατάσταση
Η χειρουργική, αρθροσκοπική λύση θυλάκου, εκτελείται μόνο σε μικρή μειονότητα περιπτώσεων. Ο συστελμένος θύλακος διατέμνεται επιλεκτικά αρθροσκοπικά, αποκαθιστώντας άμεσα το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας κίνησης.
Πώς γίνεται η αρθροσκοπική λύση θυλάκου;
Πραγματοποιώ αρθροσκοπική λύση θυλάκου μέσω μικρών τομών, εργαζόμενος εντός της άρθρωσης του ώμου. Συγκεκριμένα τμήματα του συστελμένου θυλάκου διατέμνονται σε ελεγχόμενο, ανατομικό πρότυπο. Το εύρος κίνησης ελέγχεται και επιβεβαιώνεται πριν το κλείσιμο.
Τι αναμένεται μετά την επέμβαση;
- η επέμβαση γίνεται συνήθως ως αυθημερόν περιστατικό
- η φυσικοθεραπεία ξεκινά την ίδια ή την επόμενη ημέρα, η πρώιμη κίνηση είναι ουσιώδης για την πρόληψη επανα-δυσκαμψίας
- οι πρώτες 6 εβδομάδες είναι εντατικές, καθημερινές ασκήσεις στο σπίτι και συχνή φυσικοθεραπεία
- οι περισσότεροι ασθενείς ανακτούν λειτουργικό εύρος κίνησης σε 8–12 εβδομάδες
- η τελική αποκατάσταση τυπικά απαιτεί 3–6 μήνες
Ποιο είναι το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα;
Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών, είτε αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά είτε χειρουργικά, ανακάμπτει με εξαιρετική λειτουργικότητα. Η υποτροπή στον ίδιο ώμο είναι ασυνήθης, αν και ο αντίθετος ώμος μπορεί να επηρεαστεί στο 20% των ασθενών με την πάροδο του χρόνου.